tonmaister

Points: 7.490, Level: 37

Activity: 8%

Kemal Paşa'yı kurtaran damat

Danıştay saldırısı, artık "Atatürk'ün yaş günü" olarak da kutlanan 19 Mayıs'ı ve Ecevit'in beyin kanamasını gölgede bıraktı.
Oysa aynı tarihe denk gelen bu iki olay vesilesiyle, Atatürk'ün talihiyle Ecevit'in tarihinin kesiştiği ilginç bir anıyı, yeniden anımsatma niyetindeydim. Bugüne kaldı.
***
Mustafa Kemal, Samsun yolculuğunun ayrıntılarını 1926'da Hakimiyet-i Milliye başyazarı Falih Rıfkı ile Milliyet başyazarı Mahmut Soydan'a anlatmıştır.
Bu anılarda önemli bir ayrıntı vardır:
Kemal Paşa, Bandırma'ya gitmek için Şişli'deki evinden çıkmak üzereyken eskiden yanında çalışmış bir kurmay gelir ve felaket haberini verir:
"İngilizler ya yola çıkışınıza engel olacaklar ya da vapurunuz Karadeniz'de batırılacak."
Anılara göre haberin kaynağı "Kurmayın yanında çalıştığı bir damat"tır.
İsmail Hakkı Okday, yıllar sonra ortaya çıktı ve Arı İnan'a "O damat bendim" dedi. ("Tarihe Tanıklık Edenler", Çağdaş, 1997).
Okday kimin damadıydı biliyor musunuz?
Sultan Vahideddin'in...
***
İsmail Hakkı Bey, son Osmanlı Sadrazamı Ahmet Tevfik Paşa'nın oğluydu.
1919 Mayıs'ında, Harbiye'den sınıf arkadaşı olan zengin tüccar Babanzade Fuat Bey'in Beyoğlu'ndaki evinde bir ziyafete katıldı.
İşgal subayları da davetliler arasındaydı.
Yemekten sonra kahveler yudumlanırken davetlilerden İngiliz istihbarat subayı yüzbaşı John Godolphin Bennett, içkinin de etkisiyle şunları ağzından kaçırdı:
"Hükümet, Kemal Paşa adlı genç bir generali, umumi müfettiş olarak Anadolu'ya göndermeye karar vermiş. Paşa, vapurla yola çıkmak üzereymiş; ama asla Samsun'a ulaşamayacak".
Bennett, bu yolculuğu en iyi bilecek durumda olan insandı; çünkü yolcuların vize talebi kendi masasında duruyordu. "Samsun'a ulaşamayacaklar" dediğine göre bir şeyler biliyor olmalıydı. Büyük ihtimalle Kemal Paşa'nın gemisi batırılacaktı.
Derhal bir şey yapmak gerekiyordu.
***
İsmail Hakkı Bey Saray'a döner dönmez, Anadolu'daki Kuvvacılarla temasta olduğunu bildiği yardımcısı Kurmay Yüzbaşı Neşet (Çopur) Bey'e durumu anlattı.
Haber 16 Mayıs sabahı M. Kemal Paşa'ya ulaştı.
Paşa, bekleyip yakalanmaktansa bir an önce denize açılmayı kararlaştırdı. Açıkta avlanmamak için Bandırma'nın kaptanına kıyıdan gitmesini söyledi.
Salimen Samsun'a vardılar. Bandırma'dan 2 saat sonra da bir İngiliz destroyeri limana demirledi.
"Damat", belki de Kemal Paşa ve arkadaşlarının hayatını kurtarmıştı.
***
"Damat", 1922'de Anadolu'ya geçerek Kurtuluş Savaşı'na katıldı.
Ulviye Sultan'ın kendisini boşadığı haberini gazeteden öğrendi,1925'te General Ali Kırat'ın kızı Ferhande Hanım ile evlendi.
O yıl, Ferhande Hanım'ın yeğeni Fatma Nazlı'nın bir oğlu oldu.
"Damat"ın babası "son sadrazam" Tevfik Paşa, sık sık gelir, bebeği sever, "Göreceksiniz, bu çocuk büyük adam olacak" derdi.
Kucağındaki çocuk, halefiydi aslında...
O çocuk büyüdü ve Bülent Ecevit oldu.
Cumhuriyet devrinde "son sadrazam"ın koltuğuna oturdu.